Turboşarj Dinamik Balans Nedir, Neden Yapılır?

Turboşarj rotorunda dinamik balansın ne olduğu, hangi durumlarda gerektiği ve balanssız rotorun yatak, sızdırmazlık ve kanatlara verdiği zarar.

2 dk okuma
  • Turboşarj
  • Dinamik Balans
Turboşarj rotoru ve kompresör çarkı

Dinamik balans nedir?

Dönen bir parçanın kütlesi dönme eksenine göre tam olarak eşit dağılmadığında, parça dönerken merkezkaç kuvveti oluşturur ve titreşir. Dinamik balans, rotoru balans tezgâhında döndürerek bu dengesizliğin yerini ve miktarını ölçmek, ardından malzeme ekleyerek ya da kaldırarak dengelemektir.

Turboşarj rotorları çok yüksek devirde döndüğü için küçük bir dengesizlik bile büyük kuvvetlere yol açar. Bu yüzden rotorun iki ayrı düzlemde (kompresör ve türbin tarafı) dengelenmesi yaygın bir uygulamadır.

Hangi durumlarda balans gerekir?

Rotorun dengesi şu durumlarda bozulabilir ya da yeniden kontrol edilmelidir:

  • Kompresör çarkı veya türbin kanatlarında temizlik ya da onarım yapıldıysa
  • Kanatlarda aşınma, erozyon veya yabancı cisim hasarı varsa
  • Rotor parçalarından biri değiştirildiyse
  • Çalışma sırasında titreşim artışı gözlendiyse
  • Kurum ve tortu birikimi düzensiz şekilde oluştuysa

Balanssız rotor neye yol açar?

Dengesizlik yataklara sürekli darbe yükü bindirir. Bunun sonucunda yataklar hızlı aşınır, sızdırmazlık elemanları zarar görür ve yağ kaçakları başlar. İlerleyen durumda rotor gövdeye sürtebilir, kanat uçları hasar görebilir ve turboşarj tamamen devre dışı kalabilir.

Balans sonucu nasıl belgelenir?

Balans işleminden önce ve sonra ölçülen dengesizlik değerleri kayda geçirilir ve üreticinin izin verdiği sınırlarla karşılaştırılır. Bu kayıtlar revizyon raporunun bir parçası olarak teknik işletmeye teslim edilir.

Sık sorulan sorular

Balans gemide yapılabilir mi?

Rotor balansı balans tezgâhı gerektirdiği için atölyede yapılır. Gemide ise titreşim ölçümü ile dengesizlik şüphesi tespit edilebilir.

Sadece temizlik yapılan bir rotor yeniden balanslanmalı mı?

Temizlik, kanatlardaki tortunun düzensiz kalkmasıyla dengeyi değiştirebilir. Bu nedenle temizlik sonrası balans kontrolü önerilir.